Conflictintelligentie: er zijn meer oplossingen dan procederen

Een conflict hoeft niet automatisch te eindigen voor de rechtbank. Onderhandelen, verzoening, een minnelijke schikking, arbitrage en vooral bemiddeling bieden andere mogelijkheden om geschillen aan te pakken. New Deal Academy pleit daarom voor een conflictintelligente benadering: niet automatisch kiezen voor de juridische strijd, maar bewust voor de meest geschikte aanpak.

Conflicten maken deel uit van het leven. Ze ontstaan tussen mensen, binnen organisaties en ondernemingen, tussen zakenpartners en aandeelhouders, binnen families en in de samenleving. Vaak worden conflicten benaderd vanuit standpunten, rechten en verplichtingen. Wie heeft gelijk? Wie heeft ongelijk? Welke juridische stappen kunnen we ondernemen?

Dat zijn relevante vragen. Maar ze vertellen niet altijd het volledige verhaal.

Want achter juridische standpunten schuilen vaak andere belangen, verwachtingen, emoties en menselijke relaties. En net daar liggen soms mogelijkheden om tot een oplossing te komen die verder gaat dan een rechterlijke uitspraak.

De vraag is dan ook niet alleen wie gelijk heeft, maar vooral welke aanpak de betrokken partijen werkelijk vooruithelpt.

Dat is de essentie van conflictintelligentie.

Wat is conflictintelligentie?

Conflictintelligentie is het vermogen om conflicten tijdig te herkennen, hun oorzaken en onderliggende dynamiek te begrijpen en bewust de meest geschikte aanpak te kiezen.

Het combineert juridisch en strategisch inzicht met vaardigheden in communicatie, actief luisteren, onderhandelen, bemiddeling en conflictmanagement. Conflictintelligentie gaat verder dan het oplossen van een geschil. Het betekent ook dat je spanningen tijdig herkent, escalatie kunt voorkomen en uiteenlopende belangen op een constructieve manier met elkaar leert verbinden.

Daarbij staan drie vaardigheden centraal:

  • Herkennen: begrijpen waar het conflict werkelijk over gaat, welke belangen spelen en welke factoren de spanning versterken.
  • Begrijpen: oog hebben voor de verschillende perspectieven, verwachtingen, emoties en relaties tussen de betrokken partijen.
  • Handelen: bewust kiezen welke aanpak het meest geschikt is om het conflict te beheersen, op te lossen of, waar mogelijk, om te buigen naar een constructieve verandering.

Conflictintelligentie betekent niet dat conflicten koste wat het kost vermeden moeten worden. Meningsverschillen zijn eigen aan menselijke relaties en professionele samenwerkingen. Ze kunnen zelfs aanleiding geven tot nieuwe inzichten, betere beslissingen en innovatie.

Het verschil zit vaak in de manier waarop we met die verschillen omgaan.

Een conflict is niet noodzakelijk een probleem. De manier waarop we ermee omgaan, kan dat wel worden.

Van gelijk halen naar oplossingen vinden

Wanneer een conflict escaleert, raken partijen vaak steeds sterker overtuigd van hun eigen gelijk. De communicatie verhardt. Standpunten worden ingenomen. Juridische argumenten worden uitgewisseld en de betrokken partijen bereiden zich voor op een mogelijke procedure.

Maar de vraag wie juridisch gelijk heeft, valt niet altijd samen met de vraag wat voor de partijen de beste oplossing is. Een ondernemer wil bijvoorbeeld niet noodzakelijk jarenlang procederen tegen een zakenpartner. Hij wil misschien vooral duidelijkheid, een eerlijke financiële regeling en opnieuw kunnen ondernemen.

Bij een aandeelhoudersconflict gaat het niet altijd uitsluitend over de waarde van aandelen, maar ook over vertrouwen, erkenning, zeggenschap en de toekomst van de onderneming. En bij een conflict tussen collega's of leidinggevenden kan het herstellen van de samenwerking belangrijker zijn dan het vaststellen wie de discussie heeft gewonnen.

Dat betekent niet dat juridische rechten minder belangrijk zijn. Integendeel. Het betekent dat een goede conflictanalyse zowel rekening houdt met rechten en verplichtingen als met de onderliggende belangen en de mogelijke gevolgen van verschillende oplossingswegen.

Conflictintelligentie vraagt daarom een andere reflex: niet meteen escaleren, maar eerst onderzoeken welke mogelijkheden er zijn.

“Conflictintelligentie betekent dat je niet automatisch voor de strijd kiest, maar eerst onderzoekt welke aanpak de betrokken partijen werkelijk vooruithelpt. Soms is dat een rechterlijke uitspraak, maar vaak zijn er andere wegen naar een oplossing.”

Theo De Beir, Voorzitter en hoofddocent New Deal Academy, Advocaat en erkend bemiddelaar

Meer wegen naar een oplossing

Wie geconfronteerd wordt met een conflict, heeft verschillende mogelijkheden om ermee om te gaan.

In de juridische en professionele praktijk worden deze vaak onder de noemer alternatieve geschillenoplossing of Alternative Dispute Resolution (ADR) geplaatst. Vandaag wordt ook steeds vaker gesproken over Appropriate Dispute Resolution: niet zomaar een alternatief voor de rechtbank, maar de meest passende manier om een geschil aan te pakken.

De verschillende methoden sluiten elkaar niet noodzakelijk uit. Ze kunnen elkaar aanvullen of op verschillende momenten in een conflict worden ingezet.

1. Onderhandelen: zelf tot afspraken komen

Onderhandelen is vaak de eerste stap om een conflict constructief aan te pakken. Partijen gaan rechtstreeks of via hun adviseurs met elkaar in gesprek om verschillen te overbruggen en afspraken te maken.

Goed onderhandelen gaat verder dan het uitwisselen van standpunten of het doen van toegevingen. Het vraagt voorbereiding, inzicht in belangen, actief luisteren, creativiteit en het vermogen om oplossingen te ontwikkelen die voor de betrokkenen waarde creëren.

Onderhandelen is niet alleen belangrijk bij geschillen, maar ook bij het sluiten van contracten, het organiseren van samenwerkingen en het nemen van complexe beslissingen.

Meer weten? Ontdek onze opleidingen Onderhandelen.

2. Verzoening en minnelijke schikking: samen een akkoord zoeken

Niet ieder geschil hoeft door een rechter te worden beslecht. Partijen kunnen zelf, eventueel met ondersteuning van hun raadslieden, een minnelijke regeling uitwerken. Daarnaast bestaan er binnen de Belgische rechtspleging mogelijkheden om via verzoening of een procedure voor minnelijke schikking tot een akkoord te komen.

Het uitgangspunt is dat partijen, waar mogelijk, zelf tot een aanvaardbare oplossing komen, zonder dat een rechter zich noodzakelijk over de grond van het geschil moet uitspreken.

Deze mogelijkheden verdienen een plaats in de afweging van elke conflictintelligente professional.

3. Bemiddeling: partijen behouden zelf de regie

Bemiddeling neemt een bijzondere plaats in binnen een conflictintelligente aanpak. Bij bemiddeling worden partijen begeleid door een neutrale, onafhankelijke en onpartijdige bemiddelaar.

De bemiddelaar neemt geen beslissing en bepaalt niet wie gelijk heeft. Hij of zij begeleidt een gestructureerd en vertrouwelijk proces waarin de betrokken partijen hun standpunten, belangen en verwachtingen kunnen verduidelijken en samen mogelijke oplossingen onderzoeken.

Bemiddeling vertrekt vanuit een andere dynamiek dan een gerechtelijke procedure: de betrokkenen behouden zelf de regie over de uitkomst.

Bemiddeling kan onder meer waardevol zijn bij commerciële geschillen, aandeelhoudersconflicten, arbeidsconflicten, familiale aangelegenheden en conflicten binnen organisaties. Bovendien kan bemiddeling zowel vóór als tijdens een gerechtelijke procedure plaatsvinden. Onder bepaalde wettelijke voorwaarden kan een bemiddelingsakkoord door de rechtbank worden gehomologeerd.

Bemiddeling is geen wondermiddel en vereist de nodige bereidheid en voorwaarden om constructief aan een oplossing te werken. Maar precies daarom verdient ze het om bij conflicten systematisch als mogelijke oplossingsweg te worden onderzocht.

Ontdek hoe bemiddeling werkt en welke vaardigheden je ervoor nodig hebt via onze opleidingen Bemiddelen.

4. Arbitrage: een bindende beslissing buiten de rechtbank

Bij arbitrage leggen partijen hun geschil voor aan één of meerdere onafhankelijke arbiters. Anders dan bij bemiddeling nemen de partijen niet zelf de uiteindelijke beslissing. De arbiter beoordeelt het geschil en spreekt een bindende beslissing uit.

Arbitrage kan onder meer interessant zijn bij complexe commerciële, technische of internationale geschillen waarbij gespecialiseerde kennis, procedurele flexibiliteit of vertrouwelijkheid een belangrijke rol spelen. Of arbitrage mogelijk en aangewezen is, hangt af van de juridische context en de gemaakte afspraken.

5. Procederen: wanneer een rechterlijke beslissing nodig is

Een gerechtelijke procedure blijft een fundamentele mogelijkheid binnen een goed functionerende rechtsstaat. Soms is een rechterlijke uitspraak noodzakelijk of het meest aangewezen, bijvoorbeeld wanneer rechten dringend moeten worden beschermd, een bindend juridisch oordeel nodig is, partijen niet bereid zijn tot overleg of wanneer een minnelijke oplossing niet haalbaar blijkt.

Conflictintelligentie betekent dus niet dat procederen moet worden vermeden of dat bemiddeling altijd de voorkeur verdient.

Het betekent dat procederen een bewuste en weloverwogen keuze wordt, nadat ook andere relevante mogelijkheden zijn onderzocht.

Conflictintelligentie: een essentiële vaardigheid voor elke professional

Conflictintelligentie is niet alleen belangrijk voor advocaten en magistraten.Iedereen die adviseert, onderhandelt, leidinggeeft, bestuurt of samenwerkt met anderen, krijgt vroeg of laat met spanningen en conflicten te maken.

Voor advocaten en juristen

De rol van een advocaat gaat verder dan het verdedigen van juridische standpunten. Een conflictintelligente advocaat helpt zijn cliënt niet alleen zijn rechten te begrijpen en te beschermen, maar adviseert ook over de meest geschikte strategie om tot een oplossing te komen.

Dat kan betekenen dat hij of zij krachtig procedeert wanneer dat noodzakelijk is, maar evenzeer onderhandelingen voorbereidt, bemiddeling aanbeveelt of een minnelijke regeling begeleidt.

De meerwaarde van de advocaat ligt niet alleen in juridische expertise, maar ook in strategisch inzicht en het vermogen om de cliënt naar een passende oplossing te begeleiden.

Voor magistraten

Magistraten spelen een essentiële rol bij het beslechten van geschillen en het waarborgen van rechtsbescherming. Binnen hun wettelijke bevoegdheden kunnen zij ook bijdragen aan een cultuur waarin verzoening, minnelijke schikking en bemiddeling een volwaardige plaats krijgen.

Conflictintelligentie helpt om te herkennen wanneer een minnelijke oplossing mogelijk is en wanneer een rechterlijke tussenkomst noodzakelijk blijft.

Voor accountants, bedrijfsrevisoren en financiële adviseurs

Accountants en financiële adviseurs staan vaak dicht bij ondernemers en familiebedrijven. Zij worden geconfronteerd met discussies over waarderingen, aandeelhouderschap, financiële afspraken, governance, opvolging en samenwerking.

Achter financiële meningsverschillen schuilen regelmatig andere belangen en gevoeligheden. Het vermogen om deze tijdig te herkennen, moeilijke gesprekken constructief te ondersteunen en waar nodig gespecialiseerde begeleiding voor te stellen, vormt een belangrijke toegevoegde waarde.

Lees ook ons artikel over aandeelhoudersconflicten en het vermijden van een langdurige juridische strijd.

Voor ondernemers en leidinggevenden

Conflicten maken deel uit van het ondernemerschap en het dagelijks leidinggeven. Spanningen binnen managementteams, meningsverschillen tussen afdelingen, moeilijke gesprekken met medewerkers of conflicten tussen aandeelhouders kunnen een grote impact hebben op de organisatie.

Conflictintelligent leiderschap betekent dat spanningen tijdig worden herkend en bespreekbaar gemaakt, voordat ze onnodig escaleren. Het vraagt het vermogen om verschillende perspectieven te begrijpen, moeilijke gesprekken aan te gaan en constructief naar oplossingen te zoeken.

Deze vaardigheden kun je ontwikkelen via onze opleidingen Conflictmanagement.

Voor familiebedrijven

Familiebedrijven hebben een bijzondere dynamiek, omdat zakelijke en persoonlijke belangen vaak nauw met elkaar verweven zijn. Discussies over opvolging, eigendom, verantwoordelijkheden of de toekomst van het familiebedrijf gaan zelden uitsluitend over cijfers of juridische structuren.

Ook emoties, vertrouwen, familiale verhoudingen en verwachtingen spelen een belangrijke rol. Een conflictintelligente aanpak houdt rekening met beide dimensies: het belang van de onderneming én de relaties tussen de betrokken familieleden.

Ontdek onze opleidingen Family Business, met aandacht voor onder meer opvolging, governance en conflictpreventie.

Conflictintelligentie kan je leren

Conflicten op een constructieve manier aanpakken is geen aangeboren talent dat je wel of niet bezit. Het is een combinatie van kennis, houding en vaardigheden die je bewust kunt ontwikkelen en versterken.

Bij New Deal Academy geloven we dat professioneel omgaan met conflicten begint bij het begrijpen van mensen, belangen en onderliggende dynamieken. Daarom benaderen we bemiddeling, onderhandelen en conflictmanagement niet als afzonderlijke disciplines, maar als complementaire vaardigheden die elkaar versterken. Kennis is belangrijk. Maar weten hoe je die kennis toepast in complexe menselijke situaties, maakt het verschil.

Leren van professionals uit de praktijk

New Deal Academy brengt ervaren bemiddelaars, advocaten, onderhandelaars en andere praktijkexperts samen om hun kennis en ervaring te delen. Onze docenten staan zelf dagelijks in de praktijk. Ze kennen de complexiteit van conflicten, de uitdagingen van onderhandelingen en de menselijke dynamiek achter moeilijke gesprekken.

In onze opleidingen combineren we theoretische inzichten met realistische cases, praktijkoefeningen, rollenspelen en persoonlijke feedback. Deelnemers leren niet alleen hoe conflicten ontstaan en hoe verschillende oplossingsmethoden werken. Ze ontwikkelen ook de vaardigheden om actief te luisteren, belangen te herkennen, constructief te communiceren, sterker te onderhandelen en moeilijke gesprekken professioneel te begeleiden.

Die vaardigheden zijn direct toepasbaar in de dagelijkse praktijk, ongeacht de professionele achtergrond.

Ontwikkel jouw conflictintelligentie bij New Deal Academy

Of je nu advocaat, magistraat, accountant, ondernemer, adviseur of leidinggevende bent: conflictintelligentie helpt je om bewuster, strategischer en constructiever met conflicten om te gaan. New Deal Academy biedt praktijkgerichte opleidingen en trainingen in vijf complementaire domeinen.
Bemiddelen

Leer partijen begeleiden bij het onderzoeken van belangen, het herstellen van communicatie en het ontwikkelen van gedragen oplossingen.

Onderhandelen

Versterk je onderhandelingsvaardigheden en leer hoe je vanuit inzicht, voorbereiding en strategie duurzame akkoorden bereikt.

Conflictmanagement

Leer conflicten herkennen, escalatie voorkomen en moeilijke situaties constructief begeleiden binnen teams en organisaties.

Familiebedrijven

Ontwikkel inzicht in de bijzondere dynamiek van familiebedrijven, met aandacht voor opvolging, governance en het omgaan met familiale en zakelijke spanningen.

Training op maat & Incompany

Versterk de conflictintelligentie van jouw team of organisatie met opleidingen die aansluiten bij de eigen praktijk, uitdagingen en doelstellingen.

Veelgestelde vragen over conflictintelligentie

Wat betekent conflictintelligentie?

Conflictintelligentie is het vermogen om conflicten tijdig te herkennen, hun oorzaken en onderliggende dynamiek te begrijpen en bewust de meest geschikte aanpak te kiezen. Het combineert strategisch en juridisch inzicht met vaardigheden in communicatie, onderhandelen, bemiddeling en conflictmanagement.

Wat is het verschil tussen conflictintelligentie en conflictmanagement?

Conflictmanagement richt zich op het voorkomen, beheersen en begeleiden van conflicten. Conflictintelligentie is een ruimer begrip en omvat ook het vermogen om een conflict te analyseren, de belangen en perspectieven van partijen te begrijpen en verschillende oplossingswegen tegen elkaar af te wegen.

Wat is het verschil tussen bemiddeling en arbitrage?

Bij bemiddeling ontwikkelen de partijen zelf een oplossing, met begeleiding van een neutrale en onafhankelijke bemiddelaar. Bij arbitrage neemt een arbiter een bindende beslissing over het geschil. Het belangrijkste verschil is dus wie de uiteindelijke oplossing bepaalt.

Is bemiddeling altijd beter dan procederen?

Nee. Bemiddeling kan bijzonder waardevol zijn wanneer partijen bereid zijn om samen oplossingen te onderzoeken en invloed willen behouden op de uitkomst. Maar soms is een rechterlijke uitspraak noodzakelijk, bijvoorbeeld om rechten te beschermen of een bindende juridische beslissing te verkrijgen. Conflictintelligentie betekent dat je bewust de meest geschikte aanpak kiest.

Kun je conflictintelligentie leren?

Ja. Conflictintelligentie steunt op kennis, houding en vaardigheden die door opleiding en praktijkervaring ontwikkeld kunnen worden. Denk aan actief luisteren, conflictanalyse, onderhandelen, omgaan met emoties, bemiddeling en het begeleiden van moeilijke gesprekken.

Waarom is conflictintelligentie belangrijk voor ondernemingen?

Conflicten kunnen een impact hebben op de samenwerking, besluitvorming, productiviteit en relaties binnen ondernemingen. Conflictintelligentie helpt ondernemers en leidinggevenden om spanningen eerder te herkennen, moeilijke gesprekken constructiever te voeren en passende oplossingen te zoeken voordat conflicten onnodig escaleren.